Mosfet Pusula · Elektrik hesaplayıcısı

Kablo Kesiti Hesaplama: Kaç mm² Kablo ve Sigorta?

Devre türünü, yükün gücünü ve hattın uzunluğunu girin; akım taşıma kapasitesi ve gerilim düşümüne göre gereken bakır kablo kesitini ve sigortayı görün. Hesap TS HD 60364-5-52 tablolarına ve Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'nin gerilim düşümü sınırlarına dayanır. Sonuç bir ön hesaptır; tesisat yetkili kişilerce projelendirilmelidir.

  • Hesap adımları açık
  • Markadan bağımsız

Hesaplama

Devre türü
Besleme
W
Hat üzerinde aynı anda çalışacak cihazların toplam gücü.
m
Ayrıntılar (isteğe bağlı)
A
Girilirse güç yerine bu akım kullanılır (ör. şarj ünitesi 16 ya da 32 A).
Isıtıcı ve aydınlatmada 1; motorlu yüklerde etiketteki değer (genellikle 0,8–0,9).

Bu araç ön hesap içindir ve bir elektrik projesinin yerini tutmaz. Kablo ve sigorta seçimi; tesisatın tamamı, kısa devre akımı, koruma düzenleri ve topraklama değerlendirilerek yetkili elektrik mühendisi ya da teknisyeni tarafından yapılmalıdır. Elektrik tesisatında yapılan hatalı uygulamalar yangın ve elektrik çarpması tehlikesi doğurur.

Kablo kesiti nasıl seçilir?

Bir hattın kablosu üç koşulu birlikte sağlamalıdır: yükün akımını ısınmadan taşımalı, onu koruyan sigortayla uyumlu olmalı ve hat boyunca gerilimi gereğinden fazla düşürmemelidir. Araç bu koşulları sırayla kontrol eder ve hepsini sağlayan en küçük kesiti önerir.

  1. Yük akımı: tek fazda I = P ÷ (230 V × cos φ), üç fazda I = P ÷ (√3 × 400 V × cos φ).
  2. Sigorta: yük akımından küçük olmayan en küçük standart anma akımı (6, 10, 16, 20, 25, 32, 40 A…). Aydınlatma ve prizde B, motorlu yüklerde C eğrisi kullanılır.
  3. Akım taşıma: kablonun taşıma akımı, döşeme biçimine göre tablodan alınır; ortam sıcaklığı ve aynı borudaki devre sayısına göre düzeltilir. Düzeltilmiş değer sigortanın anma akımından büyük olmalıdır.
  4. Gerilim düşümü: tek fazda Δu = 2 × ρ × L × I × cos φ ÷ S. Bakırın işletme sıcaklığındaki özdirenci ρ = 0,0225 Ω·mm²/m alınır. Sonuç, aydınlatma ve prizde %1,5, motorlu yüklerde %3 sınırıyla karşılaştırılır.

Kablo taşıma akımları

Bakır iletken, PVC yalıtım, 30 °C ortam, tek faz (iki yüklü iletken); TS HD 60364-5-52 Ek B:

KesitB1A1CE
1,5 mm²17,5 A14,5 A19,5 A22 A
2,5 mm²24 A19,5 A27 A30 A
4 mm²32 A26 A36 A40 A
6 mm²41 A34 A46 A51 A
10 mm²57 A46 A63 A70 A
16 mm²76 A61 A85 A94 A
25 mm²101 A80 A112 A119 A
35 mm²125 A99 A138 A148 A
  • B1: Sıva altı ya da duvar üstü boru içinde tek damarlı iletkenler (NYA)
  • A1: Isı yalıtımlı duvar içinde boru (mantolama, ahşap karkas)
  • C: Duvar ya da tavan yüzeyine kroşeli kablo (NYM, NYY)
  • E: Kablo tavasında ya da açık havada çok damarlı kablo

Örnek hesap

Sıva altı boru içinde, 20 m uzunluğunda, 3.000 W yük taşıyan bir priz hattı:

AdımİşlemSonuç
Yük akımı3.000 W ÷ 230 V13 A
Sigorta13 A'den büyük ilk değerB16 A
Akım taşıma2,5 mm²: 24 A ≥ 16 Auygun
Düşüm, 2,5 mm²2 × 0,0225 × 20 × 13,04 ÷ 2,5 ÷ 230%2,04 > %1,5
Düşüm, 4 mm²2 × 0,0225 × 20 × 13,04 ÷ 4 ÷ 230%1,28 ≤ %1,5

Akım için 2,5 mm² yeterli olsa da 20 m'lik hatta gerilim düşümü sınırı nedeniyle 4 mm² gerekir. Aynı yük 8 m'lik bir hatta olsaydı 2,5 mm² yeterli olurdu.

Sık karşılaşılan devreler

DevreAkımSigortaKesitDüşüm
Aydınlatma, 600 W, 15 m2,6 AB61,5 mm²%0,51
Priz, 3.000 W, 10 m13 AB162,5 mm²%1,02
Priz, 3.000 W, 25 m13 AB166 mm²%1,06
Klima 18.000 BTU, 1.600 W, 15 m8,2 AC102,5 mm²%0,82
Şarj ünitesi 7,4 kW (32 A), 20 m32 AC326 mm²%2,09
Şarj ünitesi 11 kW üç faz (16 A), 20 m16 AC162,5 mm²%1,25

Güvenlik

  • Sigorta her zaman kablonun taşıma akımından küçük olmalıdır. İnce kabloya büyük sigorta takılması kablonun ısınmasına ve yangına yol açar.
  • Priz devreleri ve ıslak hacimler 30 mA kaçak akım rölesiyle korunmalıdır.
  • Tesisat üzerinde çalışmadan önce ilgili sigorta kapatılmalı ve gerilim olmadığı ölçülerek doğrulanmalıdır.
  • Yeni hat çekilmesi ve pano değişiklikleri yetkili elektrik teknisyeni tarafından yapılmalıdır.

Hesabın dayanağı ve kaynaklar

  • TS HD 60364-5-52 (Alçak gerilim elektrik tesisleri, kablo sistemleri): taşıma akımları Ek B Tablo B.52.2, B.52.4 ve B.52.10; döşeme biçimleri Tablo A.52.3; sıcaklık düzeltmesi Tablo B.52.14; aynı borudaki devre sayısı düzeltmesi Tablo B.52.17; gerilim düşümü formülü Ek G (bakır için ρ = 0,0225 Ω·mm²/m).
  • TS HD 60364-4-43 (aşırı akıma karşı koruma): yük akımı ≤ sigorta anma akımı ≤ kablonun taşıma akımı.
  • TS HD 60364-4-41 (elektrik çarpmasına karşı koruma): priz devrelerinde 30 mA kaçak akım rölesi.
  • Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, madde 57: yapı bağlantı kutusundan tüketiciye gerilim düşümü aydınlatma ve prizde %1,5, motorda %3.
  • Kapsam ve sınırlar: bakır iletken, PVC yalıtım (70 °C), 1,5–35 mm², 100 A'e kadar. Reaktans, kısa devre akımı, koruma seçiciliği ve topraklama hesabı kapsam dışıdır. Priz ve kuvvet hatlarında en küçük kesit, Türkiye uygulamasına göre 2,5 mm² alınmıştır.

Sıradaki adımlar

Sık sorulan sorular

16 A sigortaya kaç mm² kablo kullanılır?

Sıva altı boru içinde tek damarlı bakır iletkenlerde 2,5 mm² kablonun taşıma akımı 24 A'dir; 16 A sigortayla birlikte kullanılabilir. Ancak hat uzadıkça gerilim düşümü artar: 3.000 W yük taşıyan bir priz hattında 2,5 mm², yaklaşık 15 m'ye kadar %1,5 sınırının içinde kalır; daha uzun hatlarda 4 mm² gerekir. Aynı boruda çok sayıda devre varsa ya da ortam sıcaksa taşıma akımı düşer.

Kablo kesiti nasıl hesaplanır?

Önce yükün akımı bulunur (tek fazda güç ÷ 230 V). Bu akımdan küçük olmayan sigorta seçilir. Kablonun, döşeme biçimine, ortam sıcaklığına ve aynı borudaki devre sayısına göre düzeltilmiş taşıma akımı sigortanın akımından büyük olmalıdır. Son olarak hat boyunca gerilim düşümü kontrol edilir: aydınlatma ve prizde %1,5, motorlu yüklerde %3'ü geçmemelidir. Üç koşulu sağlayan en küçük kesit seçilir.

Gerilim düşümü sınırı nedir?

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre dağıtım şebekesinden beslenen yapılarda, yapı bağlantı kutusundan tüketiciye kadar gerilim düşümü aydınlatma ve priz devrelerinde %1,5'i, motor devrelerinde %3'ü geçmemelidir. Bu sınır toplam hat içindir; ana hat ve tali pano hatlarındaki düşüm de hesaba katılır.

Elektrikli araç şarj ünitesi için kaç mm² kablo gerekir?

Tek fazlı 7,4 kW (32 A) şarj ünitesi saatlerce tam yükte çalışır. 20 m'lik bir hatta araç 6 mm² önerir. Üç fazlı 11 kW (16 A) ünitede aynı mesafede 2,5 mm² yeterlidir. Şarj ünitesi ayrı hat ve sigortayla beslenir; A tipi 30 mA kaçak akım rölesi ve 6 mA DC algılama (ya da B tipi röle) gerekir.

Kalın kablo kullanmak zararlı mı?

Hayır; gereğinden kalın kablo güvenlik açısından sorun oluşturmaz, yalnız maliyeti ve döşeme zorluğunu artırır. Önemli olan sigortanın kablonun taşıma akımından küçük olmasıdır: ince kabloya büyük sigorta takılması, kablonun aşırı ısınmasına ve yangına yol açabilir.