Sözlük · Güneş Enerjisi
Güneş Enerjisi Terimleri Sözlüğü
Güneş Enerjisi konusunda en sık karşılaşılan 45 terim, alfabetik sırayla. Konuyu bütünüyle ele alan anlatım için Güneş Enerjisi derslerine bakabilirsiniz.
- Bifacial (çift yüzlü) panel
- Ön yüzüne ek olarak arka yüzüne yansıyan ışıktan da üretim yapan panel. Ek kazanç, zeminin yansıtıcılığına ve panelin yerden yüksekliğine bağlıdır.
- Boşta tüketim
- İnverterin hiçbir yük yokken kendi çalışması için harcadığı güç. Küçük şebekeden bağımsız sistemlerde günlük enerji hesabına eklenir.
- Bypass diyotu
- Panelin bağlantı kutusundaki diyot. Gölgelenen hücre grubunu devre dışı bırakır; panelin geri kalanı üretmeye devam eder.
- Çift yönlü sayaç
- Şebekeden çekilen ve şebekeye verilen enerjiyi ayrı ayrı ölçen sayaç. Şebekeye bağlı (on-grid) sistemlerde zorunludur.
- DC şalter (DC ayırıcı)
- Panel tarafını inverterden güvenli biçimde ayırmaya yarayan, doğru akıma uygun şalter. Doğru akımda ark kolay sönmediği için yerine AC şalter kullanılmaz. İlgili: Panel tarafı dersi
- DC-DC şarj cihazı
- Araç alternatöründen gelen enerjiyi akünün ihtiyacına uygun gerilim ve akımla aktaran şarj cihazı. Karavan ve teknede seyir halinde şarj için kullanılır. İlgili: Karavanda güneş enerjisi dersi
- Dizi (string)
- Seri bağlanmış panellerden oluşan grup. Seri bağlantıda panellerin gerilimleri toplanır, akım aynı kalır. Dizideki panel sayısı inverterin giriş gerilim aralığına göre belirlenir.
- Dizi sigortası
- Paralel bağlanan dizilerin her birini, diğer dizilerden gelebilecek ters akıma karşı koruyan DC sigorta. Genellikle üç ya da daha fazla dizi paralel bağlandığında gerekir. İlgili: Panel tarafı dersi
- Eğim ve yön (azimut)
- Panelin yatayla yaptığı açı ve baktığı yön. Türkiye'de en yüksek yıllık üretim genellikle güneye bakan, 30–35° civarında eğimli panellerle alınır; doğu ve batı yönlü çatılar da üretim yapar, ancak daha az.
- Gölgelenme
- Panelin bir bölümüne düşen gölge. Seri bağlı dizide tek panele düşen gölge bütün dizinin üretimini düşürebilir; bu nedenle panel yerleşiminde baca, ağaç ve komşu yapıların gölgesi gün boyu incelenir.
- Güneş paneli (fotovoltaik modül)
- Güneş ışığını doğru akım (DC) elektriğe dönüştüren, hücrelerden oluşan modül. Gücü watt-peak (Wp) olarak belirtilir. İlgili: GES Hesaplama Aracı
- Güneşlenme (tepe güneş saati)
- Bir günde birim alana düşen güneş enerjisinin, 1.000 W/m² ışınıma eşdeğer saat olarak ifadesi. Günlük 5 kWh/m² ışınım, 5 tepe güneş saati demektir. Panel üretimi hesabı bu değere dayanır.
- Half-cut (yarım hücre) panel
- Hücrelerin ikiye bölünerek kullanıldığı panel yapısı. İç kayıpları ve kısmi gölgenin etkisini azaltır.
- Hibrit inverter
- Panelleri, aküyü, şebekeyi ve tesisatı tek cihazdan yöneten inverter. Şebeke varken fatura düşürür, kesintide yükleri aküden beslemeye devam eder. İlgili: Hibrit inverter nedir?
- Hibrit sistem
- Şebekeye bağlı çalışan ve aküsü sayesinde kesintide de enerji veren güneş enerjisi sistemi. İlgili: On-grid mi, off-grid mi?
- Isc (kısa devre akımı)
- Panel uçları kısa devre edildiğinde akan akım. Kablo kesiti, sigorta ve inverter giriş akımı bu değere göre kontrol edilir.
- Işınım (W/m²)
- Birim alana düşen güneş gücü. Açık bir öğle vaktinde yaklaşık 1.000 W/m² düzeyindedir; bulutlu havada belirgin şekilde düşer.
- İnverter (invertör)
- Panel ya da aküden gelen doğru akımı (DC), evde kullanılan 230 V alternatif akıma (AC) dönüştüren cihaz. Gücü, aynı anda çalışacak cihazların toplamına göre seçilir. İlgili: İnvertör, şarj cihazı ve akü seçimi dersi
- Kaçak akım rölesi (RCD)
- Tesisattan toprağa kaçan akımı algılayarak devreyi kesen koruma cihazı. Can güvenliği için kullanılır. İlgili: AC tarafı ve topraklama dersi
- Konstrüksiyon
- Panelleri çatıya ya da zemine sabitleyen taşıyıcı sistem. Bölgenin rüzgâr ve kar yüküne, çatının yapısına göre seçilir.
- Lisanssız elektrik üretimi
- Lisans almadan, dağıtım şirketinin bağlantı izniyle yapılan elektrik üretimi. Konut ve işyeri çatı GES'leri bu kapsamdadır. İlgili: Çatı GES başvurusu nasıl yapılır?
- Mahsuplaşma
- Şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerjinin belirli bir dönem içinde birbirinden düşülmesi. 2026 düzenlemesine göre mesken abonelerinde aylık, mesken dışındaki abonelerde saatlik yapılır; kurallar değişebilir. İlgili: Çatı GES başvurusu nasıl yapılır?
- MC4 konnektör
- Panel ve solar kabloların bağlantısında kullanılan, kilitli ve su geçirmez DC konnektör. Farklı üreticilerin konnektörleri birbirine takılmamalıdır; uyumsuz bağlantı ısınmaya yol açar. İlgili: Panel tarafı dersi
- Mikro inverter
- Her panelin ya da panel çiftinin arkasına takılan küçük inverter. Panelleri birbirinden bağımsız çalıştırdığı için gölgeli ve farklı yönlere bakan çatılarda tercih edilir.
- Monokristal panel
- Tek kristal silisyum hücrelerden üretilen panel. Verimi yüksektir; günümüzde konut ve ticari sistemlerde en yaygın panel türüdür.
- MPPT
- En yüksek güç noktası izleme. Işık ve sıcaklık değiştikçe panelin en yüksek gücü verdiği gerilim-akım noktasını sürekli arayan devre. İnverterlerde ve şarj kontrol cihazlarında bulunur; farklı yönlere bakan diziler ayrı MPPT girişlerine bağlanır.
- NMOT
- Panelin gerçek kullanıma yakın koşullardaki (800 W/m² ışınım, 20 °C ortam sıcaklığı, hafif rüzgâr) çalışma sıcaklığı. Bu koşullardaki güç, etiketteki STC değerinin altındadır.
- Off-grid (şebekeden bağımsız) sistem
- Şebekeye bağlı olmayan, gece ve bulutlu günlerde aküden beslenen güneş enerjisi sistemi. Bağ evi, yayla evi ve şebekenin ulaşmadığı yerlerde kullanılır. İlgili: Bağ evi için güneş enerjisi sistemi
- On-grid (şebekeye bağlı) sistem
- Aküsüz, şebekeyle paralel çalışan sistem. Fazla üretim şebekeye verilir. Güvenlik gereği şebeke kesildiğinde inverter de kapanır; kesintide enerji vermez. İlgili: On-grid mi, off-grid mi?
- Parafudr (aşırı gerilim koruması)
- Yıldırım ve ani gerilim yükselmelerinde fazla enerjiyi toprağa aktararak cihazları koruyan eleman. Panel (DC) ve tesisat (AC) tarafı için ayrı türleri vardır.
- Performans oranı (PR)
- Sistemin gerçek üretiminin, panel gücü ve ışınıma göre beklenen teorik üretime oranı. Sıcaklık, kablo, inverter ve kirlenme kayıplarını birlikte gösterir; iyi bir sistemde yaklaşık %75–85'tir.
- PVGIS
- Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nin güneş ışınımı ve panel üretimi veri tabanı. Konuma, eğime ve yöne göre aylık üretim tahmini verir.
- PWM şarj kontrol cihazı
- Paneli aküye açıp kapayarak bağlayan basit şarj kontrol cihazı. Verimi MPPT cihazlara göre düşüktür; küçük sistemlerde kullanılır.
- Saf sinüs inverter
- Çıkışı şebeke gerilimine benzer düzgün sinüs dalgası olan inverter. Motorlu cihazlar, kombi ve hassas elektronik için gereklidir. Modifiye sinüs inverterler bu cihazlarda ısınma ve arızaya yol açabilir.
- Sıcaklık katsayısı
- Panel sıcaklığı her 1 °C arttığında gücün ya da gerilimin yüzde kaç değiştiğini gösterir. Güç için tipik değer −%0,3 ile −%0,4 arasıdır; bu nedenle paneller sıcak yaz günlerinde etiket güçlerinin altında üretir.
- Solar kablo
- Güneş ışığına ve yüksek sıcaklığa dayanıklı, çift yalıtımlı DC kablo. Konut sistemlerinde genellikle 4 ya da 6 mm² kesit kullanılır. İlgili: Panel tarafı dersi
- Sözleşme gücü
- Elektrik abonelik sözleşmesinde yer alan güç değeri. Çatı GES başvurusunda kurulacak sistemin gücü bu değerle birlikte değerlendirilir.
- STC (standart test koşulları)
- Panel etiketindeki değerlerin ölçüldüğü koşullar: 1.000 W/m² ışınım ve 25 °C hücre sıcaklığı. Sahadaki koşullar çoğu zaman bundan farklıdır.
- Şarj kontrol cihazı
- Panelden gelen enerjiyi akünün şarj ihtiyacına göre düzenleyen ve aküyü aşırı şarja karşı koruyan cihaz. MPPT ve PWM olmak üzere iki türü vardır. İlgili: İnvertör, şarj cihazı ve akü seçimi dersi
- Tepe gücü (kalkış gücü)
- İnverterin birkaç saniye boyunca verebildiği, sürekli gücünün üzerindeki güç. Buzdolabı, pompa ve kompresör gibi motorlu cihazların kalkışında gerekir.
- Topraklama
- Panel konstrüksiyonu, cihaz gövdeleri ve tesisatın toprağa bağlanması. Arıza durumunda çarpılmayı önler; parafudrun çalışması için de gereklidir. İlgili: AC tarafı ve topraklama dersi
- Transfer şalteri
- Yükleri şebeke ile inverter ya da jeneratör arasında aktaran şalter. İki kaynağın tesisata aynı anda bağlanmasını önler. İlgili: AC tarafı ve topraklama dersi
- Vmp ve Imp
- Panelin en yüksek gücü verdiği noktadaki gerilim (Vmp) ve akım (Imp). Panel gücü bu iki değerin çarpımıdır.
- Voc (açık devre gerilimi)
- Panel uçları boştayken, yani yük bağlı değilken ölçülen gerilim. Soğuk havada yükselir; dizideki panel sayısı, en soğuk gündeki toplam Voc inverterin en yüksek giriş gerilimini aşmayacak şekilde belirlenir.
- Wp ve kWp
- Panelin standart test koşullarında verdiği güç (watt-peak). Sistem büyüklüğü kilowatt-peak (kWp) ile ifade edilir; 10 adet 550 Wp panel 5,5 kWp eder. İlgili: GES Hesaplama Aracı
Diğer sözlükler
- Lityum batarya ve enerji depolama (51 terim)
- Tekne ve karavan terimleri (31 terim)
- Sulama ve pompa terimleri (45 terim)