Sözlük · Güneş Enerjisi

Güneş Enerjisi Terimleri Sözlüğü

Güneş Enerjisi konusunda en sık karşılaşılan 45 terim, alfabetik sırayla. Konuyu bütünüyle ele alan anlatım için Güneş Enerjisi derslerine bakabilirsiniz.

Bifacial (çift yüzlü) panel
Ön yüzüne ek olarak arka yüzüne yansıyan ışıktan da üretim yapan panel. Ek kazanç, zeminin yansıtıcılığına ve panelin yerden yüksekliğine bağlıdır.
Boşta tüketim
İnverterin hiçbir yük yokken kendi çalışması için harcadığı güç. Küçük şebekeden bağımsız sistemlerde günlük enerji hesabına eklenir.
Bypass diyotu
Panelin bağlantı kutusundaki diyot. Gölgelenen hücre grubunu devre dışı bırakır; panelin geri kalanı üretmeye devam eder.
Çift yönlü sayaç
Şebekeden çekilen ve şebekeye verilen enerjiyi ayrı ayrı ölçen sayaç. Şebekeye bağlı (on-grid) sistemlerde zorunludur.
DC şalter (DC ayırıcı)
Panel tarafını inverterden güvenli biçimde ayırmaya yarayan, doğru akıma uygun şalter. Doğru akımda ark kolay sönmediği için yerine AC şalter kullanılmaz. İlgili: Panel tarafı dersi
DC-DC şarj cihazı
Araç alternatöründen gelen enerjiyi akünün ihtiyacına uygun gerilim ve akımla aktaran şarj cihazı. Karavan ve teknede seyir halinde şarj için kullanılır. İlgili: Karavanda güneş enerjisi dersi
Dizi (string)
Seri bağlanmış panellerden oluşan grup. Seri bağlantıda panellerin gerilimleri toplanır, akım aynı kalır. Dizideki panel sayısı inverterin giriş gerilim aralığına göre belirlenir.
Dizi sigortası
Paralel bağlanan dizilerin her birini, diğer dizilerden gelebilecek ters akıma karşı koruyan DC sigorta. Genellikle üç ya da daha fazla dizi paralel bağlandığında gerekir. İlgili: Panel tarafı dersi
Eğim ve yön (azimut)
Panelin yatayla yaptığı açı ve baktığı yön. Türkiye'de en yüksek yıllık üretim genellikle güneye bakan, 30–35° civarında eğimli panellerle alınır; doğu ve batı yönlü çatılar da üretim yapar, ancak daha az.
Gölgelenme
Panelin bir bölümüne düşen gölge. Seri bağlı dizide tek panele düşen gölge bütün dizinin üretimini düşürebilir; bu nedenle panel yerleşiminde baca, ağaç ve komşu yapıların gölgesi gün boyu incelenir.
Güneş paneli (fotovoltaik modül)
Güneş ışığını doğru akım (DC) elektriğe dönüştüren, hücrelerden oluşan modül. Gücü watt-peak (Wp) olarak belirtilir. İlgili: GES Hesaplama Aracı
Güneşlenme (tepe güneş saati)
Bir günde birim alana düşen güneş enerjisinin, 1.000 W/m² ışınıma eşdeğer saat olarak ifadesi. Günlük 5 kWh/m² ışınım, 5 tepe güneş saati demektir. Panel üretimi hesabı bu değere dayanır.
Half-cut (yarım hücre) panel
Hücrelerin ikiye bölünerek kullanıldığı panel yapısı. İç kayıpları ve kısmi gölgenin etkisini azaltır.
Hibrit inverter
Panelleri, aküyü, şebekeyi ve tesisatı tek cihazdan yöneten inverter. Şebeke varken fatura düşürür, kesintide yükleri aküden beslemeye devam eder. İlgili: Hibrit inverter nedir?
Hibrit sistem
Şebekeye bağlı çalışan ve aküsü sayesinde kesintide de enerji veren güneş enerjisi sistemi. İlgili: On-grid mi, off-grid mi?
Isc (kısa devre akımı)
Panel uçları kısa devre edildiğinde akan akım. Kablo kesiti, sigorta ve inverter giriş akımı bu değere göre kontrol edilir.
Işınım (W/m²)
Birim alana düşen güneş gücü. Açık bir öğle vaktinde yaklaşık 1.000 W/m² düzeyindedir; bulutlu havada belirgin şekilde düşer.
İnverter (invertör)
Panel ya da aküden gelen doğru akımı (DC), evde kullanılan 230 V alternatif akıma (AC) dönüştüren cihaz. Gücü, aynı anda çalışacak cihazların toplamına göre seçilir. İlgili: İnvertör, şarj cihazı ve akü seçimi dersi
Kaçak akım rölesi (RCD)
Tesisattan toprağa kaçan akımı algılayarak devreyi kesen koruma cihazı. Can güvenliği için kullanılır. İlgili: AC tarafı ve topraklama dersi
Konstrüksiyon
Panelleri çatıya ya da zemine sabitleyen taşıyıcı sistem. Bölgenin rüzgâr ve kar yüküne, çatının yapısına göre seçilir.
Lisanssız elektrik üretimi
Lisans almadan, dağıtım şirketinin bağlantı izniyle yapılan elektrik üretimi. Konut ve işyeri çatı GES'leri bu kapsamdadır. İlgili: Çatı GES başvurusu nasıl yapılır?
Mahsuplaşma
Şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerjinin belirli bir dönem içinde birbirinden düşülmesi. 2026 düzenlemesine göre mesken abonelerinde aylık, mesken dışındaki abonelerde saatlik yapılır; kurallar değişebilir. İlgili: Çatı GES başvurusu nasıl yapılır?
MC4 konnektör
Panel ve solar kabloların bağlantısında kullanılan, kilitli ve su geçirmez DC konnektör. Farklı üreticilerin konnektörleri birbirine takılmamalıdır; uyumsuz bağlantı ısınmaya yol açar. İlgili: Panel tarafı dersi
Mikro inverter
Her panelin ya da panel çiftinin arkasına takılan küçük inverter. Panelleri birbirinden bağımsız çalıştırdığı için gölgeli ve farklı yönlere bakan çatılarda tercih edilir.
Monokristal panel
Tek kristal silisyum hücrelerden üretilen panel. Verimi yüksektir; günümüzde konut ve ticari sistemlerde en yaygın panel türüdür.
MPPT
En yüksek güç noktası izleme. Işık ve sıcaklık değiştikçe panelin en yüksek gücü verdiği gerilim-akım noktasını sürekli arayan devre. İnverterlerde ve şarj kontrol cihazlarında bulunur; farklı yönlere bakan diziler ayrı MPPT girişlerine bağlanır.
NMOT
Panelin gerçek kullanıma yakın koşullardaki (800 W/m² ışınım, 20 °C ortam sıcaklığı, hafif rüzgâr) çalışma sıcaklığı. Bu koşullardaki güç, etiketteki STC değerinin altındadır.
Off-grid (şebekeden bağımsız) sistem
Şebekeye bağlı olmayan, gece ve bulutlu günlerde aküden beslenen güneş enerjisi sistemi. Bağ evi, yayla evi ve şebekenin ulaşmadığı yerlerde kullanılır. İlgili: Bağ evi için güneş enerjisi sistemi
On-grid (şebekeye bağlı) sistem
Aküsüz, şebekeyle paralel çalışan sistem. Fazla üretim şebekeye verilir. Güvenlik gereği şebeke kesildiğinde inverter de kapanır; kesintide enerji vermez. İlgili: On-grid mi, off-grid mi?
Parafudr (aşırı gerilim koruması)
Yıldırım ve ani gerilim yükselmelerinde fazla enerjiyi toprağa aktararak cihazları koruyan eleman. Panel (DC) ve tesisat (AC) tarafı için ayrı türleri vardır.
Performans oranı (PR)
Sistemin gerçek üretiminin, panel gücü ve ışınıma göre beklenen teorik üretime oranı. Sıcaklık, kablo, inverter ve kirlenme kayıplarını birlikte gösterir; iyi bir sistemde yaklaşık %75–85'tir.
PVGIS
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nin güneş ışınımı ve panel üretimi veri tabanı. Konuma, eğime ve yöne göre aylık üretim tahmini verir.
PWM şarj kontrol cihazı
Paneli aküye açıp kapayarak bağlayan basit şarj kontrol cihazı. Verimi MPPT cihazlara göre düşüktür; küçük sistemlerde kullanılır.
Saf sinüs inverter
Çıkışı şebeke gerilimine benzer düzgün sinüs dalgası olan inverter. Motorlu cihazlar, kombi ve hassas elektronik için gereklidir. Modifiye sinüs inverterler bu cihazlarda ısınma ve arızaya yol açabilir.
Sıcaklık katsayısı
Panel sıcaklığı her 1 °C arttığında gücün ya da gerilimin yüzde kaç değiştiğini gösterir. Güç için tipik değer −%0,3 ile −%0,4 arasıdır; bu nedenle paneller sıcak yaz günlerinde etiket güçlerinin altında üretir.
Solar kablo
Güneş ışığına ve yüksek sıcaklığa dayanıklı, çift yalıtımlı DC kablo. Konut sistemlerinde genellikle 4 ya da 6 mm² kesit kullanılır. İlgili: Panel tarafı dersi
Sözleşme gücü
Elektrik abonelik sözleşmesinde yer alan güç değeri. Çatı GES başvurusunda kurulacak sistemin gücü bu değerle birlikte değerlendirilir.
STC (standart test koşulları)
Panel etiketindeki değerlerin ölçüldüğü koşullar: 1.000 W/m² ışınım ve 25 °C hücre sıcaklığı. Sahadaki koşullar çoğu zaman bundan farklıdır.
Şarj kontrol cihazı
Panelden gelen enerjiyi akünün şarj ihtiyacına göre düzenleyen ve aküyü aşırı şarja karşı koruyan cihaz. MPPT ve PWM olmak üzere iki türü vardır. İlgili: İnvertör, şarj cihazı ve akü seçimi dersi
Tepe gücü (kalkış gücü)
İnverterin birkaç saniye boyunca verebildiği, sürekli gücünün üzerindeki güç. Buzdolabı, pompa ve kompresör gibi motorlu cihazların kalkışında gerekir.
Topraklama
Panel konstrüksiyonu, cihaz gövdeleri ve tesisatın toprağa bağlanması. Arıza durumunda çarpılmayı önler; parafudrun çalışması için de gereklidir. İlgili: AC tarafı ve topraklama dersi
Transfer şalteri
Yükleri şebeke ile inverter ya da jeneratör arasında aktaran şalter. İki kaynağın tesisata aynı anda bağlanmasını önler. İlgili: AC tarafı ve topraklama dersi
Vmp ve Imp
Panelin en yüksek gücü verdiği noktadaki gerilim (Vmp) ve akım (Imp). Panel gücü bu iki değerin çarpımıdır.
Voc (açık devre gerilimi)
Panel uçları boştayken, yani yük bağlı değilken ölçülen gerilim. Soğuk havada yükselir; dizideki panel sayısı, en soğuk gündeki toplam Voc inverterin en yüksek giriş gerilimini aşmayacak şekilde belirlenir.
Wp ve kWp
Panelin standart test koşullarında verdiği güç (watt-peak). Sistem büyüklüğü kilowatt-peak (kWp) ile ifade edilir; 10 adet 550 Wp panel 5,5 kWp eder. İlgili: GES Hesaplama Aracı

Diğer sözlükler