Sözlük · Tekne ve Karavan

Tekne ve Karavan Enerji Terimleri Sözlüğü

Tekne ve karavan elektrik sistemlerinde en sık karşılaşılan 31 terim, alfabetik sırayla. Hesaplamalar için tekne ve karavan araçlarını kullanabilirsiniz. DC-DC şarj cihazı, MPPT ve inverter gibi terimler güneş enerjisi sözlüğünde, BMS ve hücre terimleri lityum batarya sözlüğünde açıklanır.

Akıllı alternatör
Euro 5 ve Euro 6 araçlarda motor kontrol ünitesinin yönettiği, yakıt tasarrufu için gerilimini düşüren ya da şarjı kesen alternatör. Servis aküsü bu araçlarda DC-DC şarj cihazıyla şarj edilir. İlgili: Karavanda DC-DC şarj cihazı
Akü birleştirici
Marş aküsünün gerilimi şarj seviyesine çıkınca iki aküyü birbirine bağlayan, gerilim düşünce ayıran elektronik röle. Kurşun asit servis akülerinde kullanılır; lityum servis bataryasında DC-DC şarj cihazı tercih edilir.
Akü şalteri
Akü ile sistem arasındaki ana bağlantıyı elle açıp kapatan yüksek akımlı şalter. Bakımda ve acil durumda sistemi ayırır; bazı tesisatlarda marş ve servis aküsünü acil durumda birleştirmek için de kullanılır.
Baş pervanesi
Teknenin pruvasında yanlamasına itiş sağlayan elektrikli pervane; manevrada kullanılır. Birkaç kilovat güç çeker; kısa kablo için çoğunlukla kendi aküsüyle beslenir.
Çalışma oranı
Bir cihazın açık olduğu sürenin ne kadarında gerçekten güç çektiği. Kompresörlü buzdolabında ılıman havada yaklaşık 0,45, seyirdeki otomatik pilotta yaklaşık 0,3'tür; günlük enerji hesabında güçle çarpılır.
Diyot ayırıcı (akü izolatörü)
Tek bir alternatörün birden fazla akü grubunu şarj etmesini sağlayan, akülerin birbirini boşaltmasını önleyen yarı iletken eleman. Diyot üzerindeki gerilim kaybı nedeniyle akü tam dolmayabilir; düşük kayıplı MOSFET'li türleri bu kaybı azaltır.
Düşük sıcaklıkta şarj koruması
Lityum bataryanın BMS'inin, hücre sıcaklığı sınırın altına (çoğu modelde 0–5 °C) düştüğünde şarjı durdurması. Kışın kullanılan karavan ve teknelerde ısıtmalı batarya ya da ısıtılan bölme gerektirir.
Elektrolitik korozyon
Tekne ile kıyı arasındaki topraklama bağlantısı üzerinden akan küçük doğru akımların, şaft, pervane ve flanş gibi su altındaki metal parçaları aşındırması. Galvanik izolatör ya da izolasyon trafosuyla önlenir.
Enerji bütçesi
Tekne ya da karavanda bir günde harcanan enerjinin cihaz cihaz çıkarılması ve şarj kaynaklarının bu tüketimle karşılaştırılması. Akü, güneş paneli ve şarj cihazları bu bütçeye göre boyutlandırılır. İlgili: Teknede enerji yönetimi
Esnek güneş paneli
Bükülebilen, hafif güneş paneli. Karavan tavanına ve tekne bimini üstüne yapıştırılarak takılabilir; arkası havalanmadığı için ısınır ve ısındıkça verimi düşer.
Galvanik izolatör
Kıyı elektriğinin topraklama hattına seri bağlanan, küçük doğru akımları engelleyip arıza akımını geçiren eleman. Su altındaki metal parçalarda elektrolitik korozyonu önler.
Gerilim düşümü
Kablonun direnci nedeniyle akım geçerken kablo boyunca kaybolan gerilim. DC sistemlerde artı ve eksi kablodaki toplam düşümün %2,5'i geçmemesi önerilir; düşük gerilimli ve uzun hatlarda kalın kablo gerektirir.
Harici alternatör regülatörü
Alternatörün kendi regülatörünün yerine geçen, akü türüne göre çok kademeli şarj yapan ve alternatör sıcaklığını izleyerek akımı sınırlayan regülatör. Yüksek akımlı alternatörlerde lityum bataryanın şarjı için kullanılır.
Irgat
Demir zincirini toplayan elektrikli vinç. Yüksek güç (yaklaşık 1 kW ve üstü) çeker ancak kısa süre çalışır; günlük enerjiden çok kablo kesitini ve sigortayı belirler.
İnverter-şarj cihazı
İnverter ve akü şarj cihazını tek gövdede birleştiren cihaz. Kıyı ya da kamp yeri elektriğine bağlanınca aküyü şarj eder ve cihazları şebekeden besler; elektrik kesilince kendiliğinden aküden 230 V üretir.
İzolasyon trafosu
Teknenin elektrik sistemini kıyı elektriğinden manyetik olarak ayıran transformatör. Galvanik izolatörden daha kapsamlı koruma sağlar; hatalı liman prizlerine karşı da güvenlik getirir.
Kalaylı kablo
Telleri kalayla kaplanmış çok telli bakır kablo. Nemli ve tuzlu ortamda oksitlenmeye karşı dayanıklıdır; teknelerde tercih edilir.
Kamp yeri elektriği
Kamp alanlarında karavanın bağlandığı 230 V priz. Akım sınırı çoğunlukla düşüktür; büyük şarj cihazı ile kahve makinesi gibi cihazlar aynı anda çalışınca prizin sigortası atabilir.
Kesme kapasitesi (sigorta)
Sigortanın erimeden, patlamadan güvenle kesebileceği en yüksek arıza akımı. Lityum bataryalar kısa devrede çok yüksek akım verdiği için ana sigortanın kesme kapasitesi bataryanın kısa devre akımını karşılamalıdır. İlgili: Teknede lityum aküye geçiş
Kıyı akımı sınırlama
İnverter-şarj cihazının kıyı prizinden çekilen akımı ayarlanan değerde tutması. Cihazların ihtiyacı prizi aşarsa şarj akımı azaltılır ya da eksik güç aküden eklenir; böylece düşük akımlı prizde sigorta atmaz.
Kıyı elektriği (liman elektriği)
Limanda ya da marinada teknenin bağlandığı 230 V şebeke prizi. Prizler çoğunlukla 6–16 A ile sınırlıdır; şarj cihazı ve 230 V cihazlar bu akımı aşmayacak şekilde seçilir.
Kurban anot (çinko)
Teknenin su altındaki metal parçalarını korumak için takılan, onların yerine aşınan metal parça (çinko, alüminyum ya da magnezyum). Aşındıkça yenilenir; kıyı elektriğinden gelen korozyonu tek başına önlemez.
Marş aküsü
Motoru çalıştırmak için kısa süreli yüksek akım veren akü. Servis aküsünden ayrılır; servis tarafı boşalsa bile motorun çalıştırılabilmesi sağlanır.
Motor çalışma algılama
DC-DC şarj cihazının marş aküsünün gerilimine ya da araçtan gelen sinyale bakarak motorun çalıştığını anlaması. Şarjın yalnız alternatör çalışırken yapılmasını ve marş aküsünün boşalmamasını sağlar.
Otomatik pilot
Dümeni rotada tutan elektrikli sistem. Motoru seyir koşullarına göre aralıklı çalışır; uzun seyirlerde teknenin en büyük tüketicilerinden biridir.
Rüzgâr jeneratörü
Teknede direğe ya da kıç tarafına takılan küçük rüzgâr türbini. 1 m pervane çaplı bir türbin 10 knot rüzgârda yaklaşık 25 W üretir; rüzgârlı bölgelerde gece ve bulutlu günlerde güneşi tamamlar.
Servis aküsü
Tekne ve karavanda yaşam alanındaki cihazları (buzdolabı, aydınlatma, pompa, seyir cihazları) besleyen akü grubu. Marş aküsünden ayrı tutulur; kapasitesi iki şarj arasındaki tüketime göre seçilir. İlgili: Tekne Enerji Hesabı
Su jeneratörü (hidrojeneratör)
Seyir sırasında kıçtan suya sarkıtılan ya da çekilen pervaneyle elektrik üreten jeneratör. Her knot hız için yaklaşık 1 A üretir; tekneyi yaklaşık yarım knot yavaşlatır.
Su yapıcı
Deniz suyundan ters ozmozla içme ve kullanma suyu üreten cihaz. 12/24 V modeller saatte 30–60 litre için 10–20 A çeker; uzun seyirlerde enerji bütçesine eklenir.
Şönt (akü izleme cihazı)
Akünün eksi hattına bağlanan ve aküye giren-çıkan akımı ölçerek kalan kapasiteyi amper-saat cinsinden hesaplayan ölçüm direnci ve izleme cihazı. Gerilime bakmaktan çok daha güvenilir doluluk bilgisi verir.
Yalıtımlı DC-DC dönüştürücü
Giriş ve çıkışı elektriksel olarak birbirinden ayrılmış DC-DC dönüştürücü. Farklı topraklama sistemlerinin bulunduğu teknelerde ve şasi bağlantısının istenmediği uygulamalarda kullanılır.

Diğer sözlükler