Güneş Enerjisi

İnverter Ayarları ve Arıza Kodları: Anlamları ve Çözümleri

· 11 dk okuma

Koruyucu gözlük ve eldiven takan teknisyen, duvara monte inverterin ekranından ayar yapıyor; yerde akü grubu

Akülü (off-grid) ve hibrit inverterlerde sistemin nasıl çalışacağını birkaç temel ayar belirler: yüklerin hangi kaynaktan besleneceği (çıkış önceliği), akünün hangi kaynaktan şarj edileceği (şarj önceliği), akü tipi, şarj akımı ve şarj ile kesme gerilimleri. Bu ayarlar yanlış yapıldığında akü erken yıpranır, sistem gereksiz yere şebekeye geçer ya da inverter arıza koduyla kendini kapatır. Ekranda görünen arıza ve uyarı kodları ise sorunun kaynağını gösterir: kodun anlamı bilindiğinde sorunların önemli bir kısmı yük azaltma, kablo kontrolü ya da tek bir ayar değişikliğiyle giderilebilir.

Piyasadaki akülü inverterlerin önemli bir kısmı benzer kontrol yazılımı kullandığından ayar adları, ayar numaraları ve arıza kodları çoğu modelde büyük ölçüde örtüşür. Bu yazıdaki numaralar bu yaygın düzene göre verilmiştir; cihazınızda numara ya da kısaltma farklıysa ayarın adına göre eşleştirin ve son kararı cihazın kendi kullanım kılavuzuna göre verin.

Ayar menüsüne giriş

Ekranlı inverterlerin çoğunda ayar menüsüne, onay (ENTER) düğmesi birkaç saniye basılı tutularak girilir. Yukarı ve aşağı düğmeleriyle ayar numaraları arasında gezilir, onay düğmesiyle değer seçilir, çıkış (ESC) düğmesiyle menüden çıkılır.

  • Ayar değiştirmeden önce mevcut değerleri not alın; sorun çıkarsa geri dönmek kolaylaşır.
  • Bazı ayarlar yalnız belirli bir seçim yapıldığında açılır. Örneğin şarj gerilimleri genellikle akü tipi “kullanıcı tanımlı” seçildiğinde değiştirilebilir.
  • Uygulama ya da bilgisayar bağlantısı olan modellerde aynı ayarlar ekrandan değil yazılımdan da yapılabilir.

En önemli ayarlar

Çıkış kaynağı önceliği (01): SUB, SBU, USB

Bu ayar, evdeki yüklerin önce hangi kaynaktan besleneceğini belirler ve sistemin tasarruf mu yoksa yedekleme amaçlı mı çalışacağını doğrudan etkiler.

SeçenekKısaltmaÇalışma biçimiUygun olduğu durum
Önce şebekeUSB / UTIŞebeke varken yükler şebekeden beslenir; güneş ve akü yalnız şebeke yokken devreye girer.Kesinti yedeği; akünün dolu bekletilmesi istenen sistemler
Önce güneşSUB / SOLYükler önce güneşten beslenir; güneş yetmezse ya da akü belirlenen gerilime düşerse şebekeye geçilir.Gündüz tüketimi yüksek, şebekesi olan sistemler
Güneş, akü, şebekeSBUGüneş ve akü birlikte kullanılır; şebekeye yalnız akü belirlenen gerilime düştüğünde geçilir.Şebeke tüketimini en aza indirmek; şebekesiz ya da az şebeke kullanan sistemler

SBU şebeke tüketimini en çok azaltan seçenektir; ancak akü her gün kullanıldığı için çevrim sayısı artar. Lityum akülerde bu genellikle sorun değildir; kurşun asit ve jel akülerde ise akü ömrünü belirgin şekilde kısaltabilir. Şebekesi olan ve aküyü yalnız kesinti için bulunduran bir konutta “önce şebeke” seçimi akünün ömrünü korur.

Şarj kaynağı önceliği (16)

Akünün hangi kaynaktan şarj edileceğini belirler.

SeçenekKısaltmaÇalışma biçimi
Önce şebekeCUB / CUTAkü önce şebekeden şarj edilir, güneş yalnız şebeke yokken şarj eder.
Önce güneşCSOAkü önce güneşten şarj edilir, şebeke yalnız güneş yokken şarj eder.
Güneş ve şebekeSNUİki kaynak birlikte şarj eder; akü en hızlı bu seçenekle dolar.
Yalnız güneşOSOAkü yalnız güneşten şarj edilir; şebeke hiçbir zaman aküyü şarj etmez.

Şebeke elektriğini aküye yüklemek, sonra aynı enerjiyi aküden kullanmak tasarruf sağlamaz; dönüşüm kayıpları nedeniyle maliyeti artırır. Tasarruf amaçlı sistemlerde genellikle önce güneş ya da yalnız güneş seçilir. Kış aylarında güneşin yetmediği ve akünün uzun süre boş kaldığı durumlarda, akünün korunması için şebekeden şarja izin vermek doğru olur.

Akü tipi (05)

Akü tipi seçimi, inverterin hangi şarj gerilimlerini kullanacağını belirler. Yaygın seçenekler AGM, sulu (flooded) akü, lityum ve kullanıcı tanımlıdır.

  • AGM ve jel akü: AGM profili çoğu jel akü için de uygundur; jel akünün üreticisi daha düşük gerilim öneriyorsa kullanıcı tanımlı seçilir.
  • Sulu akü: Şarj gerilimi biraz daha yüksektir; dengeleme (eşitleme) şarjı yalnız bu tipte kullanılır.
  • Lityum (LiFePO4): Haberleşmeli bataryalarda inverterin lityum ya da batarya protokolü seçeneği seçilir ve şarj değerleri bataryanın yönetim sisteminden (BMS) alınır. Haberleşme yoksa kullanıcı tanımlı seçilip değerler bataryanın teknik belgesine göre girilir.

Lityum bataryada kurşun asit profilinin bırakılması, sık yapılan ve batarya ömrünü kısaltan bir hatadır. Konu ayrıntılı olarak Lityum akü ömrü nasıl uzar? yazısında anlatılmıştır.

Şarj akımı (02 ve 11)

İki ayrı sınır bulunur: toplam en yüksek şarj akımı (güneş ve şebeke birlikte) ve şebekeden en yüksek şarj akımı. Şebeke sınırı toplam sınırdan büyük girilse bile cihaz küçük olanı uygular.

Şarj akımı akünün kapasitesine göre seçilir:

Akü türüÖnerilen şarj akımı200 Ah akü için
Kurşun asit, AGM, jelKapasitenin yaklaşık %10–20’si20–40 A
Lityum (LiFePO4)Batarya belgesindeki sürekli şarj akımı; çoğunlukla kapasitenin %50’sine kadarEn fazla 100 A, belgeye göre

Akım gereğinden yüksek girilirse akü ısınır ve yıpranır; çok düşük girilirse akü gün içinde dolamaz. Birden fazla paralel inverter varsa her birinin akımı toplam şarj akımının paylaşılmasıyla belirlenir.

Şebekeye dönüş ve aküye dönüş gerilimleri (12 ve 13)

Çıkış önceliği “önce güneş” ya da “SBU” seçildiğinde iki gerilim değeri belirlenir:

  • Şebekeye dönüş gerilimi (12): Akü bu gerilime düştüğünde yükler şebekeye aktarılır.
  • Aküye dönüş gerilimi (13): Akü yeniden bu gerilime şarj olduğunda yükler aküye geri alınır. Bazı modellerde “akü tam dolu” seçeneği de bulunur.

İki değer birbirine çok yakın seçilirse sistem kısa aralıklarla şebeke ile akü arasında gidip gelir. Lityum bataryalarda gerilim, doluluk oranı geniş bir aralıkta değişirken çok az değiştiği için bu ayarlar kurşun asit aküye göre daha dikkatli yapılmalıdır. Haberleşmeli lityum bataryalarda birçok inverter gerilim yerine doluluk yüzdesine (SOC) göre geçiş yapabilir; bu seçenek varsa tercih edilmelidir.

Şarj gerilimleri ve düşük gerilim kesmesi (26, 27, 29)

AyarGörevi
Yükleme gerilimi (bulk / C.V.) (26)Akünün dolduğu kabul edilen en yüksek şarj gerilimi
Tampon gerilimi (float) (27)Akü dolduktan sonra dolu tutulduğu gerilim
Düşük gerilim kesmesi (29)Akü bu gerilime düştüğünde inverter çıkışı keser

Aşağıdaki değerler genel referans içindir; akü üreticisinin belirttiği değerler her zaman önceliklidir.

AküSistemYükleme (bulk)Tampon (float)Düşük gerilim kesmesi
AGM / jel12 V14,1–14,4 V13,5–13,8 V10,5–11,5 V
AGM / jel24 V28,2–28,8 V27,0–27,6 V21,0–23,0 V
AGM / jel48 V56,4–57,6 V54,0–55,2 V42,0–46,0 V
LiFePO4 (4 hücre)12 V13,8–14,2 V13,4–13,6 V11,6–12,0 V
LiFePO4 (8 hücre)24 V27,6–28,4 V26,8–27,2 V23,2–24,0 V
LiFePO4 (16 hücre)48 V55,2–56,8 V53,6–54,4 V46,4–48,0 V

Kurşun asit akülerde düşük gerilim kesmesinin aralığın üst tarafında seçilmesi aküyü derin deşarjdan korur ve ömrünü uzatır. Lityum bataryalarda kesme gerilimi, BMS’in koruma gerilimine ulaşmadan inverterin çıkışı kesmesini sağlayacak şekilde seçilir.

Diğer ayarlar

  • AC giriş aralığı (03): “Cihaz” (APL) seçeneği geniş bir giriş gerilim aralığı kabul eder ve jeneratörle çalışmaya daha uygundur. “UPS” seçeneği aralığı daraltır ve geçişi hızlandırır; bilgisayar gibi kısa kesintiye duyarlı yükler için tercih edilir. Jeneratörle çalışırken inverter jeneratörü sürekli reddediyorsa ilk bakılacak ayar budur.
  • Çıkış gerilimi ve frekansı (09, 10): Türkiye için 230 V ve 50 Hz.
  • Aşırı yük ve aşırı sıcaklık sonrası otomatik yeniden başlatma (06, 07): Açık olduğunda inverter, koruma nedeniyle kapandıktan sonra kendiliğinden yeniden çalışır. Şebekesiz ve gözetimsiz sistemlerde kolaylık sağlar; ancak sürekli tekrarlanan aşırı yük durumunda asıl nedenin giderilmesi gerekir.
  • Aşırı yükte şebekeye aktarma (23): Akü modunda aşırı yük oluştuğunda yükü şebekeye aktarır; şebekesi olan sistemlerde kesintisiz çalışmayı destekler.
  • Dengeleme şarjı (30 ve sonrası): Yalnız sulu kurşun asit aküler içindir. AGM, jel ve lityum bataryalarda kapalı tutulmalıdır.
  • Alarm ve ekran ayarları: Sesli uyarı, arka ışık ve ekranın varsayılan görünüme dönmesi gibi kullanım kolaylığı ayarlarıdır.

İki örnek ayar

Aşağıdaki örnekler yaklaşıktır; akü ve inverterin kendi belgelerindeki değerlerle karşılaştırılarak uygulanmalıdır.

AyarŞebekesiz bağ evi, 48 V lityum batarya, 200 AhŞebekeli konut, kesinti yedeği, 24 V AGM akü, 200 Ah
Çıkış önceliği (01)SBUÖnce şebeke (USB)
Şarj önceliği (16)Yalnız güneş (jeneratör varsa güneş ve şebeke)Güneş ve şebeke
Akü tipi (05)Lityum ya da kullanıcı tanımlıAGM
Toplam şarj akımı (02)60–100 A (batarya belgesine göre)30–40 A
Yükleme / tampon gerilimi56,4 V / 54,0 V28,8 V / 27,6 V (AGM profili)
Düşük gerilim kesmesi (29)47,0 V22,5 V
AC giriş aralığı (03)Cihaz (APL)UPS ya da Cihaz

Sistemin akü kapasitesini ve inverter gücünü belirlemek için Akü Hesabı ve Yedekleme Süresi aracından, panel ve akünün birlikte boyutlandırılması için GES Hesaplama Aracı’ndan yararlanabilirsiniz.

Arıza ve uyarı kodları

İnverterler iki tür bildirim verir:

  • Uyarı: Kod ya da simge yanıp söner, çoğunlukla sesli uyarı da verilir. İnverter çalışmaya devam eder; ancak durum giderilmezse arızaya dönüşebilir.
  • Arıza: Kod sabit görünür, arıza ışığı (genellikle kırmızı) yanar ve inverter çıkışı keser.

Arıza kodu kayıt ayarı açıksa son arızalar cihazın belleğinde tutulur; servis desteği alınırken bu kayıtlar sorunu hızla gösterir.

Arıza kodları

KodAnlamıOlası nedenYapılacak
01Fan arızasıFan sıkışmış, tozlanmış ya da arızalıCihaz kapatılıp fan girişi temizlenir; düzelmezse fan değiştirilir.
02Aşırı sıcaklıkHavalandırma yetersiz, ortam sıcak, yük sürekli yüksekCihazın çevresinde boşluk bırakılır, havasız dolaptan çıkarılır, yük azaltılır.
03Akü gerilimi çok yüksekAkü sayısı ya da gerilimi cihaza uygun değil, şarj gerilimi yüksek girilmişAkü bağlantısı (seri/paralel) ve şarj gerilimi ayarları kontrol edilir.
04Akü gerilimi çok düşükAkü boşalmış, kablo gevşek ya da ince, akü yıpranmışAkü şarj edilir; kutup başları ve kablo kesiti kontrol edilir.
05Çıkışta kısa devreÇıkış kablolarında temas, arızalı cihazBütün yükler ayrılır, çıkış kabloları kontrol edilir, yükler tek tek bağlanarak arızalı cihaz bulunur.
06 / 58Çıkış gerilimi çok yüksek / çok düşükAşırı yük ya da iç arızaYük azaltılır; tekrarlanıyorsa servis desteği alınır.
07Aşırı yük zaman aşımıBağlı yükler inverter gücünü bir süre aşmışYüksek güçlü cihazlar (ısıtıcı, fırın, klima) ayrılır; aynı anda çalışacak yük azaltılır.
08 / 09 / 53 / 57İç devre arızasıKart ya da güç elemanı arızasıCihaz kullanıcı tarafından açılmaz; servise gönderilir.
51Aşırı akımAni yüksek kalkış akımı (motor, kompresör), çıkışta kısa devreKalkış akımı yüksek yükler kontrol edilir; inverter yeniden başlatılır.
52İç DC gerilimi çok düşükAkü bağlantısı zayıf ya da iç arızaAkü kabloları kontrol edilip cihaz yeniden başlatılır; tekrarlanırsa servis.
55Çıkışta dengesiz gerilimİç arıza ya da sorunlu yükYükler ayrılarak denenir; tekrarlanırsa servis.
59Panel (PV) gerilimi sınırın üstündeSeri bağlı panel sayısı fazla; soğuk havada panel gerilimi yükselirSeri bağlı panel sayısı, inverterin en yüksek PV giriş gerilimine göre azaltılır.

Uyarı kodları

KodAnlamıYapılacak
01Fan dönmüyor (inverter çalışırken)Fan girişi temizlenir; sürerse fan değiştirilir.
02Sıcaklık yüksekHavalandırma artırılır, yük azaltılır.
03Akü aşırı şarjŞarj gerilimi ve akü tipi ayarı kontrol edilir.
04Akü gerilimi düşükYük azaltılır, akü şarj edilir; bu uyarıdan sonra çıkış kesilebilir.
07Aşırı yükBazı cihazlar kapatılır; giderilmezse 07 numaralı arızaya dönüşür.
10Çıkış gücü düşürüldüCihaz ısındığı ya da panel gerilimi yüksek olduğu için gücünü sınırlıyor; havalandırma ve panel dizilimi kontrol edilir.
15Panel enerjisi düşükBulutlu hava, gölge ya da kirli panel; panel bağlantıları kontrol edilir.
bPAkü bağlı değilAkü sigortası, şalteri ve kutup başları kontrol edilir.

Sık karşılaşılan durumlar

  • Akü bittiği halde sistem şebekeye geçmiyor: Çıkış önceliği ve şebekeye dönüş gerilimi (12) kontrol edilir; değer akünün gerçek boş gerilimine göre çok düşük kalmış olabilir.
  • Şebeke olduğu halde akü şarj olmuyor: Şarj önceliği “yalnız güneş” seçilmiş olabilir; şebeke şarj akımı (11) da kontrol edilir.
  • Lityum batarya hiç %100 dolmuyor ya da BMS şarjı kesiyor: Akü tipi ve yükleme gerilimi bataryanın değerleriyle karşılaştırılır.
  • Sabah saatlerinde 59 kodu: Soğuk havada panel gerilimi yükselir; seri bağlı panel sayısı sınırdadır.
  • Klima ya da su motoru çalışınca inverter kapanıyor: Kalkış akımı inverterin kısa süreli gücünü aşıyor olabilir (07 ya da 51); daha yüksek güçlü inverter ya da yumuşak kalkışlı cihaz gerekir.

Güvenlik notu

Ayar değişiklikleri ekrandan güvenle yapılabilir; ancak kablo, sigorta ve akü bağlantısı üzerinde çalışmadan önce panel girişi, akü şalteri ve şebeke girişi kapatılmalıdır. Akü tarafındaki kısa devre çok yüksek akım üretir. İç arıza kodlarında (08, 09, 53, 57) cihaz açılmamalı, servis desteği alınmalıdır.

İlgili konular

Sisteminizdeki inverterin ayarlarından emin değilseniz, ekran görüntüsünü ve akü bilgilerini WhatsApp üzerinden ekibimize iletebilirsiniz.

  • #inverter ayarları
  • #inverter arıza kodları
  • #SBU ayarı
  • #akü tipi ayarı
  • #off-grid inverter
  • #hibrit inverter